Khái niệm và những kiến thức cơ bản về kiến trúc vòm trong thiết kế cảnh quan

kiem truc vom 4

Kiến trúc vòm là một cấu trúc chịu lực hình cong, được sử dụng để che phủ không gian bên dưới nó. Vòm thường được xây dựng từ các khối đá, bê tông hoặc vật liệu khác được xếp chồng lên nhau theo hình dạng cong. Kiến trúc vòm đã có mặt trong nền văn minh từ rất lâu đời và vẫn được sử dụng trong kiến trúc hiện đại.

kiem truc vom 2

Lịch sử phát triển của kiến trúc vòm

Nguồn gốc của kiến trúc vòm có thể bắt nguồn từ những túp lều tre truyền thống, nơi người ta sử dụng các cành cây uốn cong để tạo thành khung và phủ lên bằng lớp phủ làm từ vật liệu tự nhiên. Dần dần, người ta sử dụng các vật liệu cứng hơn như đá và gỗ để xây dựng những vòm chắc chắn hơn.

Những vòm đầu tiên được tìm thấy trong các nền văn minh cổ đại như Lưỡng Hà và Ai Cập cổ đại. Những vòm này thường có hình bán nguyệt và được sử dụng để tạo ra các không gian như hầm mộ và cung điện. Trong thời kỳ La mã, kiến trúc vòm đạt đến đỉnh cao của sự phát triển. Người La mã sử dụng các vòm tròn, nhọn và bán nguyệt trong nhiều công trình kiến trúc của mình, bao gồm đấu trường, đền thờ và cầu dẫn nước.

Trong thời Trung cổ, kiến trúc vòm tiếp tục được sử dụng rộng rãi trong các nhà thờ và các công trình kiến trúc khác. Vào thế kỷ 12, phong cách Gothic đã xuất hiện và kiến trúc vòm nhọn trở thành biểu tượng của thời đại này. Các nhà thờ nổi tiếng như Nhà thờ Đức Bà Paris và Nhà thờ St. Peter ở Vatican đều sử dụng kiến trúc vòm nhọn để tạo nên vẻ đẹp hoành tráng và uy nghiêm.

kiem truc vom 3

Các loại kiến trúc vòm phổ biến

Có nhiều loại kiến trúc vòm khác nhau, được phân loại theo hình dạng và phương pháp xây dựng. Một số loại vòm phổ biến nhất bao gồm:

Vòm hình thùng

Đây là loại vòm đơn giản nhất, có hình dạng giống như một hình trụ cắt đôi. Vòm hình thùng được xây dựng bằng cách xếp các khối đá hoặc bê tông lên nhau theo hình dạng hình trụ. Vòm này thường được sử dụng trong các công trình kiến trúc nhỏ và đơn giản.

Vòm hình nhọn

Như cái tên, vòm nhọn là loại vòm có hình dạng nhọn, giống như tam giác. Loại vòm này thường được sử dụng trong kiến trúc theo phong cách Gothic. Vòm hình nhọn có thể được xây dựng bằng cách xếp các khối đá hoặc bê tông lên nhau theo hình dạng tam giác.

Vòm bán nguyệt

Có hình dạng nửa vòng tròn, vòm bán nguyệt thường được sử dụng để che phủ các không gian lớn và rộng rãi. Loại vòm này cũng có thể được xây dựng bằng cách xếp các khối đá hoặc bê tông lên nhau theo hình dạng nửa vòng tròn, hoặc có thể được tạo ra bằng cách uốn cong các thanh sắt và phủ lớp vật liệu chống nước lên trên.

Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của kiến trúc vòm

Kiến trúc vòm được xây dựng bằng cách xếp các khối đá hoặc bê tông lên nhau theo hình dạng cong. Các khối đá hoặc bê tông này được gọi là “gân” và được liên kết với nhau bằng các lớp vữa hoặc xi măng. Vật liệu chống nước được phủ lên trên để bảo vệ vòm khỏi sự ảnh hưởng của thời tiết.

Nguyên lý hoạt động của kiến trúc vòm là sự phân phối đều lực tác động lên các điểm trên vòm. Khi có lực tác động lên vòm, các gân sẽ chịu lực và truyền nó xuống các điểm chịu lực dưới đất. Do đó, vòm có thể chịu được lực tác động mạnh mẽ và giữ cho không gian bên dưới nó luôn được che phủ.

Ưu điểm và nhược điểm của kiến trúc vòm

Ưu điểm

Kiến trúc vòm có nhiều ưu điểm, trong đó có thể kể đến:

  • Khả năng chịu lực tốt: Kiến trúc vòm có khả năng chịu lực tốt hơn so với các cấu trúc phẳng. Vì vậy, nó thường được sử dụng để xây dựng các công trình kiến trúc lớn và cao.
  • Tính thẩm mỹ cao: Kiến trúc vòm có thể tạo ra những không gian đẹp mắt và ấn tượng. Vòm có thể có nhiều hình dạng và kích thước khác nhau, từ đơn giản đến phức tạp, tùy thuộc vào ý tưởng của kiến trúc sư.
  • Tiết kiệm vật liệu: Do tính chất cong của kiến trúc vòm, nó có thể sử dụng ít vật liệu hơn so với các cấu trúc phẳng để tạo ra cùng một không gian. Điều này giúp tiết kiệm chi phí và làm giảm tác động của xây dựng lên môi trường.

Nhược điểm

Tuy nhiên, kiến trúc vòm cũng có một số nhược điểm:

  • Khó thi công: Việc xây dựng kiến trúc vòm yêu cầu kỹ thuật cao và phải được thực hiện bởi các công nhân có kinh nghiệm. Điều này làm tăng chi phí và thời gian thi công.
  • Đòn bẩy: Kiến trúc vòm có tính chất đòn bẩy cao, do đó cần phải tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo khả năng chịu lực của vòm.
  • Hạn chế trong việc sử dụng không gian bên trong: Vì kiến trúc vòm có hình dạng cong, nên không gian bên trong sẽ có hạn chế trong việc bố trí và sử dụng.

kiem truc vom 5

Ứng dụng của kiến trúc vòm trong kiến trúc hiện đại

Kiến trúc vòm vẫn được sử dụng rộng rãi trong kiến trúc hiện đại, đặc biệt là trong các công trình công cộng và tôn giáo. Vòm được sử dụng để tạo ra những không gian rộng rãi và đẹp mắt, đồng thời cũng mang lại tính ấn tượng và uy nghiêm cho công trình.

Một trong những ứng dụng phổ biến của kiến trúc vòm trong kiến trúc hiện đại là trong các nhà thờ. Vòm được sử dụng để tạo ra những không gian linh thiêng và trang nghiêm, đồng thời cũng giúp cho những ngôi nhà thờ có khả năng chịu lực tốt hơn.

Ngoài ra, kiến trúc vòm cũng được sử dụng trong các công trình công cộng như nhà hát, rạp chiếu phim hay các trung tâm hội nghị. Vòm giúp tạo ra những không gian rộng rãi và thoáng mát, đồng thời cũng mang lại tính thẩm mỹ cao cho công trình.

Các công trình nổi tiếng sử dụng kiến trúc vòm

Có rất nhiều công trình nổi tiếng trên thế giới đã sử dụng kiến trúc vòm để tạo nên vẻ đẹp và tính ấn tượng cho chính mình. Dưới đây là một số ví dụ:

  • Nhà thờ Đức Bà Paris: Nhà thờ này được xây dựng vào thế kỷ 12 và là một trong những công trình kiến trúc nổi tiếng nhất của Pháp. Vòm nhọn của nhà thờ này có chiều cao lên tới 33 mét, tạo nên một bức tranh đẹp mắt khi nhìn từ phía trong.
  • Nhà thờ St. Peter ở Vatican: Được xây dựng vào thế kỷ 16, nhà thờ này được coi là một trong những công trình kiến trúc vĩ đại nhất của thời Trung cổ. Vòm bán nguyệt của nhà thờ này có đường kính lên tới 42 mét, tạo nên một không gian rộng lớn và trang nghiêm.
  • Nhà hát Sydney ở Australia: Được xây dựng vào những năm 1970, nhà hát Sydney là biểu tượng của thành phố này. Vòm của nhà hát có hình dạng cấu trúc vỏ sò và được phủ bởi hàng ngàn tấm gạch men màu trắng và xanh lá cây, tạo nên một vẻ đẹp độc đáo và ấn tượng.

Các kỹ thuật xây dựng kiến trúc vòm

Để xây dựng kiến trúc vòm, các kỹ thuật sau đây thường được sử dụng:

  • Xếp khối đá hoặc bê tông lên nhau theo hình dạng cong: Đây là kỹ thuật cổ điển nhất để xây dựng kiến trúc vòm. Các khối đá hoặc bê tông được xếp lên nhau theo hình dạng cong và được liên kết với nhau bằng các lớp vữa hoặc xi măng.
  • Sử dụng kết cấu thép: Kết cấu thép có tính chịu lực cao và linh hoạt trong việc tạo hình dạng, do đó thường được sử dụng để xây dựng kiến trúc vòm. Thép được uốn cong và đặt theo hình dạng cần thiết, sau đó được phủ lớp vật liệu chống nước để tạo ra vòm.
  • Sử dụng kỹ thuật xây dựng bê tông cốt thép: Kỹ thuật này thường được sử dụng để xây dựng các vòm có kích thước lớn và phức tạp. Bê tông được đổ vào các khuôn mẫu có hình dạng vòm và được gia cố bằng các thanh thép cốt.

kiem truc vom 6

Kiến trúc vòm trong văn hóa và nghệ thuật

Kiến trúc vòm không chỉ là một công trình kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa văn hóa và nghệ thuật đặc biệt. Trong nhiều nền văn hóa khác nhau, kiến trúc vòm đã được sử dụng để tạo ra những công trình mang tính biểu tượng và tôn giáo.

Ví dụ, trong văn hóa Hy Lạp cổ đại, kiến trúc vòm được sử dụng để tạo ra những ngôi đền tôn giáo và những công trình linh thiêng như Parthenon hay Temple of Olympian Zeus. Trong văn hóa Hồi giáo, kiến trúc vòm cũng được sử dụng để tạo ra những ngôi đền và nhà thờ lớn như Đền Hồi giáo ở Mecca hay Nhà thờ Hồi giáo Hagia Sophia ở Istanbul.

Ngoài ra, kiến trúc vòm cũng được sử dụng trong nghệ thuật để tạo ra những bức tranh và tác phẩm điêu khắc đẹp mắt. Ví dụ, trong nghệ thuật Phục hưng, kiến trúc vòm đã được sử dụng để tạo ra những bức tranh trần nhà thờ và những tác phẩm điêu khắc nổi tiếng như Bán nguyệt La Pieta của Michelangelo.

Tương lai của kiến trúc vòm

Với tính thẩm mỹ cao và khả năng chịu lực tốt, kiến trúc vòm vẫn là một trong những công trình kiến trúc được ưa chuộng trong thời đại hiện đại. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ và kỹ thuật xây dựng, có thể sẽ xuất hiện các công trình kiến trúc mới với tính năng và tính thẩm mỹ vượt trội hơn.

Tuy nhiên, kiến trúc vòm vẫn sẽ tiếp tục tồn tại và được sử dụng trong các công trình kiến trúc quan trọng như nhà thờ, nhà hát hay các trung tâm hội nghị. Với sự kết hợp giữa truyền thống và sự đổi mới, kiến trúc vòm có thể sẽ tiếp tục là một biểu tượng của sự vĩ đại và tinh thần sáng tạo trong kiến trúc.

Kiến trúc vòm là một loại kiến trúc có tính thẩm mỹ cao và khả năng chịu lực tốt. Từ những ngôi nhà thờ cổ kính cho đến những công trình hiện đại, kiến trúc vòm đã góp phần tạo nên những bức tranh đẹp mắt và ấn tượng trong kiến trúc thế giới. Dù có những nhược điểm như khó thi công hay hạn chế trong việc sử dụng không gian bên trong, kiến trúc vòm vẫn là một biểu tượng của sự vĩ đại và tinh thần sáng tạo trong kiến trúc. Với sự kết hợp giữa truyền thống và sự đổi mới, kiến trúc vòm có thể sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển trong tương lai.

Bài viết gần đây

Hãy chia sẻ
ý tưởng với Tây Âu Landscape

Chúng tôi sẽ hiện thực hóa chúng theo giá trị quý khách hàng gửi gắm.
ĐĂNG KÝ TƯ VẤN

Chúng tôi rất vui vì bạn muốn liên hệ với chúng tôi. Vui lòng điền vào mẫu liên hệ và chúng tôi sẽ liên hệ với bạn sớm nhất có thể.

    * Thường phản hồi trong vòng 24h làm việc

    X